Artikel van De Tijd:
De Amerikaanse aluminiumreus Alcoa trapte het resultatenseizoen op Wall Street met een tegenvaller af. Het winstherstel bleef onder de verwachtingen. Europa was de somberste plek op de Alcoa-wereldkaart
Alcoa zag over het derde kwartaal van 2011 de nettowinst bijna verdrievoudigen tot 172 miljoen dollar of 15 cent per aandeel, van 61 miljoen dollar of 6 cent per aandeel een jaar eerder. De omzet steeg ruim een vijfde, naar 6,42 miljard dollar. Dat was vooral te danken aan de aluminiumprijs, die met 2.400 dollar per ton gemiddeld zo’n 15 procent duurder was dan in het derde kwartaal van 2010.

Die omzet lag hoger dan de 6,24 mlijard waar de door FactSet gepolste analisten op rekenen. Maar het winstherstel viel tegen: hier mikte Wall Street gemiddeld op 22 cent per aandeel.

Alcoa is wereldwijd actief in zowat alle belangrijke industriële sectoren – van luchtvaart, over auto’s tot drankblikjes en consumentenelektronica – en geldt dan ook als een soort mondiale conjunctuurbarometer. En die barometer staat niet echt op goed weer, vooral door de snel verslechterende toestand in Europa.

‘Met uitzondering van Europa was er groei in alle onze afzetmarkten. Zij het tegen een trager tempo dan tijdens het eerste halfjaar, aangezien het vertrouwen in het herstel van de wereldeconomie wegebde’, zegt Alcoa-CEO Klaus Kleinfeld.

China
Voor heel 2011 handhaaft Alcoa wel de verwachting dat de aluminiumvraag met 12 procent zal toenemen. Daar zou de vraag dit jaar 17 procent toenemen, tegenover de eerder voorspelde 15 procent groei. ‘Dat zal grotendeels de afname in Europa en andere regio’s compenseren’, klinkt het. (bron: De Tijd 12/10/2011)

Komt er een einde aan de welvaartsgroei?

De meesten ontkennen het nog, maar het onmogelijke dreigt zich binnenkort te voltrekken: we worden met z’n allen armer. Niet voor een jaartje of twee, maar voor een decennium of twee. De dubbele uppercut van de schuldencrisis en de vergrijzing zal een bruusk einde maken aan anderhalve eeuw van welvaartsgroei, voorspellen economen. Vooral de jongere generatie riskeert het gelag te betalen. ‘We zitten op een vulkaan.’

Niet de minsten verkondigen het ontnuchterende nieuws. Onder hen is zelfs Luc Coene, als centraal bankier normaal de omzichtigheid zelve. ‘We zullen rekening moeten houden met een daling van onze levensstandaard’, zei de gouverneur van de Nationale Bank vorig weekend. Eerder had zijn Britse ambtgenoot, Mervyn King, de bevolking al aangemaand zich schrap te zetten voor ‘magere jaren’ en een drastisch lagere levensstandaard.

De Britse socialistische oppositieleider, Ed Miliband, stelde de zaak nog scherper. Volgens hem is er een ‘reëel gevaar’ dat de volgende generatie het slechter zal hebben dan de voorgaande, waarmee de ‘Britse belofte’ wordt verbroken om elke nieuwe generatie meer kansen en welvaart te geven dan de vorige. Miliband haalde de mosterd voor zijn ‘belofte’ bij de Amerikanen, de uitvinders van de mythische American Dream.

De kern van die intussen vanzelfsprekende droom is dat elke generatie het beter zal hebben dan de vorige. Maar na anderhalve eeuw dromen ontwaken ook Amerikanen in iets wat steeds meer op een nachtmerrie lijkt. Sinds het uitbreken van de kredietcrisis heeft men het aan de overkant van de plas steeds vaker over een ‘verloren generatie’. Peilingen bevestigen het gitzwarte pessimisme over de volgende generatie, zowel bij Amerikaanse ouders als bij hun kinderen.

Het kan nog grimmiger. ‘Als we de schuldencrisis niet snel oplossen, staat de democratie op instorten in landen als Griekenland, Spanje en Portugal.’ Getekend: José Manuel Barroso. De Europese Commissievoorzitter deed de beangstigende uitspraak al meer dan een jaar geleden. Intussen is er nog altijd geen oplossing. De wonde blijft etteren en wordt zelfs groter naarmate beleidsvoerders langer treuzelen met het toedienen van pijnlijke maar noodzakelijke medicatie.

Ziedaar het grote drama: de kans op een langdurige collectieve verarming stijgt met elke dag die verloren gaat. De crisis is alweer drie jaar oud, maar het is nog altijd wachten op een grondige aanpak. De problemen worden telkens opnieuw vooruit geschoven. Het verklaart waarom we voorlopig van echte pijn bespaard blijven. En het voedt tegelijk de illusie dat het allemaal wel goed zal komen.

‘We verkeren in een grote staat van ontkenning’, zegt Ivan Van de Cloot, de hoofdeconoom van de denktank Itinera. ‘De bevolking is voorlopig afgeschermd gebleven omdat overheden de schulden van de kredietcrisis op zich hebben genomen. Maar de rekening wordt onherroepelijk doorgeschoven naar de burger. Het is een illusie te denken dat ons geen pijnlijke aanpassing te wachten staat.’

De huidige bezorgdheid over een nieuwe economische recessie zo kort na de vorige – de double dip – is volgens Van de Cloot bijzaak. ‘Een dubbele dip is slechts een rimpel in de oceaan in het perspectief van de geschiedenis. Een veel groter risico is dat het Westen een zombie-economie is geworden, waarbij we allemaal doen alsof we niet failliet zijn omdat ons dat op korte termijn beter uitkomt. In dat geval krijgen we te maken met een welvaartsdaling die twintig jaar zal duren.’

Ook Etienne de Callataÿ, de hoofdeconoom van Bank Degroof, ziet het somber in. Hij acht het ‘waarschijnlijk dat we naar een veralgemeende koopkrachtdaling gaan’, mogelijk voor liefst drie decennia. Ook de Callataÿ ontwaart voorlopig geen sense of urgency bij de bevolking. ‘Dat komt deels door de alles-gaat-goed-communicatie en het dito beleid van de regering-Verhofstadt. De kans is groot dat we de volgende jaren alsnog stevig moeten ingrijpen, dit keer onder druk van de financiële markten. Dat belooft geen pretje te worden.

Ongrijpbaar

Om de oorzaken en gevolgen van onze dreigende verarming in kaart te brengen, moeten we eerst kijken hoe economen een haast ongrijpbaar concept als ‘levensstandaard’ meten, en waar de spectaculaire welvaartsgroei van de voorbije anderhalve eeuw vandaan komt.

Een perfecte maatstaf voor de levensstandaard bestaat niet, maar economen zijn het erover eens dat het reële bruto binnenlands product (bbp) per capita voorlopig de beste indicator blijft. Het is de som van alle goederen en diensten die een land in een jaar produceert, gedeeld door het aantal inwoners van dat land. Meteen is duidelijk dat in die definitie een cruciale rol is weggelegd voor economische groei, hier gemeten via de evolutie van het reële bbp (gecorrigeerd voor inflatie). Groei creëert immers de rijkdom die kan worden verdeeld over de maatschappij.

De vanzelfsprekendheid waarmee we in het Westen uitgaan van almaar toenemende welvaart en technologische vooruitgang, doet vergeten dat het eigenlijk om een relatief recent fenomeen gaat. Pas in de tweede helft van de 19de eeuw zijn we erin geslaagd het stationaire karakter van de economie te doorbreken, met dank aan de Industriële Revolutie en de daaruit voortvloeiende stijgende arbeidsproductiviteit. Tot dan toe gingen economen er vanuit dat we eeuwig ter plaatse zouden trappelen, met een occasionele ‘boom’ als de oogst meeviel en een ‘bust’ na hongersnoden en epidemieën.

Zodra het mirakel van de continue welvaartsgroei op gang was getrokken, was er geen houden meer aan. Tussen 1900 en het einde van de 20ste eeuw vervijfvoudigde het reële bbp per capita in ons land. Een gemiddeld gezin in 1999 was vijfmaal welvarender dan een gezin uit 1900. Of nog anders bekeken: als we 25 jaar rekenen per generatie, zag elke generatie zijn levensstandaard met 50 procent toenemen tegenover de voorgaande. De Belgian Dream draaide op volle toeren, met een korte dip tijdens de twee wereldoorlogen en de Grote Depressie in de jaren dertig.

Deze puur economische welvaartsgroei houdt nog niet eens rekening met andere fenomenen die ons welzijn spectaculair hebben verbeterd. Denk maar aan de gezondheidszorg, die onze levensverwachting fors deed toenemen. De 20ste eeuw zag ook aanzienlijke sociale vooruitgang, onder meer voor vrouwen en homo’s. Recenter hebben we een explosie gekend in de vormen van vrijetijdsbesteding, met gratis internet, goedkope citytrips, computerspelletjes en tv-programma’s de klok rond.

Maar plots staat dus een kentering voor de deur die na anderhalve eeuw van verwenning moeilijk te slikken zal zijn. ‘We zullen misschien langer leven, maar met minder citytrips naar Rome en Barcelona’, vat de Callataÿ het samen. Het illustreert dat het pessimisme over onze toekomst vooral te maken heeft met de vrees voor een decennialange trage economische groei. Een stevig groeiende economie kan ons immers uit de problemen helpen, op voorwaarde dat die groei duurzaam is en niet gestut wordt door nieuwe schuldorgieën of milieucatastrofes. Groei zou onze enorme schuldenbergen helpen af te betalen.

‘Groei kan de rekening minder pijnlijk maken. Maar er is veel tegenwind’, waarschuwt Van de Cloot meteen. ‘De financiële crisis heeft ons economisch groeipotentieel aangetast, terwijl de vergrijzing voor een stevige demografische tegenwind zorgt. Het is gevaarlijk dat politici zomaar uitgaan van economische groei om de problemen op te lossen.’

Ijstijd

De jarenlang opgebouwde schulden – bij gezinnen, banken, overheden – blijven volgens Van de Cloot ‘als een molensteen rond onze nek hangen’. Dat heeft ook een belangrijk psychologisch effect. ‘Als mensen een goed toekomstperspectief missen omdat ze de vruchten van elke economische ontwikkeling moeten afstaan aan schuldeisers, ontstaat een ongezond doemdenken’, zegt Van de Cloot.

Japan is daar een goed voorbeeld van. Dat land zit al twintig jaar gevangen in een stilstaande economie als gevolg van het barsten van een vastgoedzeepbel begin jaren negentig. Behalve een gestegen werkloosheid en staatsschuld heeft de stilstand een verwoestende psychologische impact gehad op mensen die het bedrag op hun loonbriefje al twintig jaar niet hebben zien stijgen. Het leidt tot een conservatieve en bange samenleving waar gezinnen niet langer consumeren, banken geen geld uitlenen en bedrijven niet investeren.

Gelukkig is Japan nog een samenleving met een sterke sociale cohesie. In het Westen is dat minder het geval, zodat een algemene welvaartsdaling hier wel eens tot enorme sociale spanningen zou kunnen leiden, waarschuwt Albert Edwards. De eeuwig sombere beursanalist van het Londense filiaal van de bankgroep Société Générale voorspelt een economische ‘ijstijd’ voor de wereldeconomie. Net als Japan staan ons een of meer ‘verloren decennia’ te wachten.

Sociale onrust is in dat geval zeker een risico. Economische groei is een vorm van conflictbeheersing, omdat een grotere koek het makkelijker maakt iedereen tevreden te houden. De recente rellen in het Londen van Edwards zijn dan ook misschien een voorbode van wat ons de volgende jaren nog te wachten staat.

We moeten de komende decennia mogelijk ook minder troost verwachten van innovatieve producten en diensten. Economische groei en innovatie zijn immers gelinkt. Minder groei betekent minder geld voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling.

De Amerikaanse econoom Tyler Cowen, wiens recente boek ‘The Great Stagnation’ alom wordt geprezen als een visionair geschrift, ziet het nog somberder in. Volgens hem zijn we met onze innovatie tegen een plafond gestoten. We teren al enkele decennia op de grote technologische revoluties uit de 19de eeuw en het begin van de 20ste eeuw. We doen niet meer dan marginale verbeteringen te wringen uit vroegere revolutionaire ontdekkingen als elektriciteit en motoren. Het internet is weliswaar een recente doorbraak, maar door het grotendeels open en gratis karakter ervan draagt het voorlopig weinig bij tot het bbp.

Conclusie? De enorme welvaartscreatie van de voorbije eeuw – dankzij het ‘laaghangend fruit’ van technologische ontwikkelingen, goedkope grond en het gestegen onderwijsniveau – is verleden tijd, aldus Cowen. Grond is schaars, terwijl de democratisering en niveaustijging van het onderwijs het moeilijk maakt nog extra dividenden te puren uit de opleiding van de bevolking. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat Cowen twee decennia van lage economische groei voorspelt voor de Amerikaanse economie, en bij uitbreiding voor het Westen.

Het bewijs van die ‘grote stagnatie’ ziet Cowen vandaag al in het stabiele of zelfs krimpende inkomensniveau van het typische Amerikaanse gezin. De voorbije twee decennia zijn alle extra inkomsten uit productiviteitswinsten naar de rijken en de bedrijven gevloeid. De gecreëerde welvaart werd niet langer evenredig verdeeld. Dat resulteerde wereldwijd in een dramatische ontwikkeling die volgens veel economen aan de basis van de huidige crisis ligt: de snelgroeiende inkomenskloof in westerse landen.

Roofbouw

‘De voorbije decennia is de ongelijkheid in alle geïndustrialiseerde landen gestegen, zij het iets minder in België’, reageert de Callataÿ. De hetze over de bonussen heeft de groeiende ongelijkheid volgens de Callataÿ plots zichtbaar gemaakt voor het brede publiek, wat leidde tot een ‘pijnlijke bewustwording.’ En een pijnlijke realiteit: om de economische motor draaiende te houden, moeten gezinnen consumeren. Omdat ze al geruime tijd geen extra inkomen kregen, consumeerden gezinnen dan maar op krediet en deels via het speculeren op een almaar stijgende woningmarkt. Het bleek een onhoudbare situatie, bewijst de schuldenkater vandaag.

Het doet meteen de cruciale vraag rijzen over de duurzaamheid van onze economische groei. Hier schiet de welvaartsmaatstaf van bbp per capita schromelijk tekort. Die statistiek houdt geen rekening met de roofbouw die we plegen op de toekomstige groei, bijvoorbeeld door excessieve schulden aan te gaan of door het milieu te vernietigen en onze grondstoffen uit te putten. Nochtans dreigt dergelijke roofbouw onze levensstandaard voor lange tijd te kortwieken.

Voor econoom Paul De Grauwe van de KULeuven staat het milieuvraagstuk zelfs centraal. ‘Problemen als de opwarming van de aarde en een mogelijk tekort aan grondstoffen beheersen we onvoldoende. Milieucatastrofes riskeren wel degelijk onze materiële welvaart te doen afnemen’, waarschuwde hij onlangs in deze krant. De Callataÿ vreest dat het milieu ons verschillende decennia zal achtervolgen. ‘Hogere energieprijzen, hogere taksen en een groter milieubewustzijn zullen ons minder met de auto doen rijden en minder vaak het vliegtuig doen nemen naar het buitenland.’

Ook de gevolgen van de globalisering zullen we volgens de Callataÿ nog minstens dertig jaar voelen. In een land als China zullen de lonen pas tegen 2040 of 2050 op ons niveau zijn, wat in de tussentijd druk blijft zetten op Belgische jobs en activiteiten die rechtstreeks met China concurreren. Ten slotte is er de vergrijzing. Ook daar moeten we tot 2040 wachten op een verbetering. Zo lang is er nodig om de pensionering van de babyboomgeneratie door te slikken en opnieuw een normale bevolkingspiramide te krijgen met een gezonde verhouding tussen het aantal werkende mensen en gepensioneerden.

De lasten van de vergrijzing dreigen integraal op het bord van de jongere generaties terecht te komen. De gecreëerde welvaart van de babyboomgeneratie is niet opgespaard in een pensioenpotje, maar bijna volledig opgesoupeerd. Jongeren moeten dus niet enkel bijdragen voor hun eigen pen- sioen, maar ook voor dat van een generatie die bovendien omvangrijker is. Itinera berekende dat elke Belg die na 1970 is geboren in zijn levensloop meer zal bijdragen aan de overheid dan hij zal ontvangen. Voor iemand uit 1990 gaat het al om een nettotransfer van meer dan 50.000 euro.

Betaalbare woning

De jongere generatie heeft het op sommige vlakken nu al moeilijker dan haar babyboomende ouders. Huisvesting is het pijnlijkste voorbeeld. Veel twintigers en jonge dertigers hebben de grootste moeite nog een betaalbare woning te vinden. Ze zijn gedwongen kleiner te gaan wonen of verder van hun werk, tenzij ouders een financieel handje toesteken. Dat laatste is echter allesbehalve een rechtvaardig herverdelings- mechanisme. Wie veel erft, hoeft zich geen zorgen te maken over zijn levensstandaard. Dat kan spanningen creëren in de jongere generatie, waarschuwt Van de Cloot.

Tussen de generaties onderling heerst vandaag al een gespannen relatie, menen de Callataÿ en Van de Cloot. Solidariteit is ver te zoeken. ‘Het beleid geeft vandaag de voorkeur aan de oudere generatie, de zogenaamde insiders met hun verworven rechten zoals het brugpensioen. Waarom krijgt een gepensioneerde trouwens een voordelig tarief op de trein? Zijn koopkracht is vergelijkbaar met die van jongere generaties’, zegt de Callataÿ. Volgens Van de Cloot is in België al twintig jaar een welvaartstransfer bezig van jongeren naar ouderen, omdat ‘ouderen de steeds duurdere woningen bezitten die de jongeren moeten kopen’.

In theorie is het voor politici uiteraard mogelijk de pijn van een nakende welvaartsdaling te spreiden om zo de zwaksten te beschermen. Maar Van de Cloot vraagt zich af of daar wel een maatschappelijk draagvlak voor bestaat. ‘Mensen voelen zich niet persoonlijk verantwoordelijk voor de crisis en het falende beleid. Ze wijzen met een beschuldigende vinger naar de banken en de overheid. Daarom geloven vakbonden dat ze geen inspanningen moeten leveren.’

En dus blijven we aanmodderen, met een steeds grotere aanstormende kater als gevolg. Misschien kunnen we onszelf alvast trakteren op een boekje over ‘happynomics’. Die groeiende discipline roept op het geluk niet enkel in economische welvaart te zoeken, maar in zaken als sociale contacten, kortere files en een eenvoudiger leven. Het klinkt een beetje wuft, maar het belooft de nieuwe rage te worden. Het kan onze materiële verarming minder pijnlijk helpen maken. (bron: De Tijd – Kris Van Hamme 20/08/2011)

Even wat meer cijfers… u investeert nu bvb. 6 500.00euro na 6 jaar ontvangt u 10 000.00euro en jaarlijks is er een bruto coupon van 435.00euro. Dat is niet toch niet niks hé! Lees zeker het artikel hier beneden, enkele belangrijke uitspraken heb ik expliciet in een andere kleur aangehaald.

Een lidkaart van een politieke partij heeft hij niet. Nooit gehad. En dat wil hij ook zo houden. ‘Ik ben geen politicus’, benadrukt Eduardo Catroga. Maar tegen een politieke missie af en toe zegt hij niet bij voorbaat nee. En dan kan het gebeuren dat je als voorzitter van een kleine Belgische holding plots een bevoorrechte getuige bent van een politieke en economische crisis in Europa.

De 68-jarige Eduardo Catroga, de voorzitter van het Belgische beursgenoteerde bedrijf Sapec, heeft een drukke periode achter de rug. In enkele maanden schopte hij het van begrotingsonderhandelaar voor de grootste Portugese oppositiepartij tot kandidaat-minister.

De econoom en zakenman liet zich in oktober vorig jaar tot een politieke missie verleiden. ‘PSD-leider Pedro Passos Coelho, die ik tot dan toe niet echt kende, vroeg me in naam van zijn partij, de grootste oppositiepartij van het land, met de socialistische minderheidsregering te onderhandelen over de begroting voor 2011’, zegt Catroga in een gesprek na afloop van de algemene vergadering van Sapec in Brussel.

Het verzoek hoeft niet te verbazen. De econoom beheerde van 1993 tot 1995 als onafhankelijke al de portefeuille Financiën in de laatste regering van toenmalig centrumrechts premier en huidig president Aníbal Cavaco Silva. Hij stemde toe omdat hij in 2010 had gezien hoe het met de Portugese overheidsfinanciën van kwaad naar erger ging en zijn land, na Griekenland en Ierland, in het vizier van de financiële markten dreigde te komen.

De Sapec-voorzitter, die het Belgische bedrijf al dertig jaar trouw dient, moet tijdens die begrotingsbesprekingen met de socialisten een goede indruk hebben nagelaten bij Passos Coelho. Want begin dit jaar klopte de PSD’er opnieuw bij hem aan. ‘Hij vroeg me of ik in de volgende vier tot vijf maanden een verkiezingsprogramma voor de PSD wilde uitwerken’, blikt Catroga terug. Door de val van de socialistische regering, eind maart, zou de econoom uiteindelijk zeven weken hebben om een programma in elkaar te boksen. ‘Dat programma moest zo concreet zijn dat het meteen in een regeerakkoord kon worden gegoten bij winst van de PSD bij de parlementsverkiezingen van 5 juni.’

in de smaak

Geen twee zonder drie, zegt het spreekwoord. Dus toen de financiële markten na de val van de regering voluit de aanval op Portugal inzetten en Lissabon bij de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank (ECB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moest aankloppen om een bankroet te vermijden, deed Passos Coelho opnieuw een beroep op Catroga: hij stuurde de econoom als hoofdonderhandelaar voor zijn partij naar het overleg met de troika over een reddingsplan voor Portugal.

Die eerste ontmoeting met de vertegenwoordigers van de ECB, de Europese Commissie en het IMF herinnert Catroga zich nog goed. ‘Op 15 april trok ik naar hen met het PSD-programma onder de arm. Al onze punten vielen in de smaak: een hervorming van de arbeidsmarkt, justitie én maatregelen om de concurrentiekracht aan te zwengelen. De troika vroeg zelfs een document op met voorstellen voor een verhoging van de productiviteit dat ik door de Volkswagen-topman in Portugal had laten uitwerken.’

Uiteindelijk zette Catroga half mei, samen met Passos Coelho, namens de PSD een krabbel onder een brief van de troika. In ruil voor 78 miljard euro steun verbond de partij zich ertoe meer dan 200 maatregelen te nemen.

Hoe is het zover kunnen komen met Portugal? Eduardo Catroga: ‘Sta me toe u 15 jaar mee terug te nemen in de tijd. Toen kwam een einde aan tien jaar centrumrechts beleid onder leiding van Aníbal Cavaco Silva. Hij liet zijn socialistische opvolger een mooie erfenis na. Portugal was eind 1995 financieel in vrij goeden doen. Onze overheidsschuld, ons primair saldo en onze openbare rekeningen konden concurreren met het Europese gemiddelde en met buurland Spanje. Maar de socialistische regering heeft niet voortgebouwd op die fundamenten. Zij heeft tussen 1995 en 2001 de wortels laten schieten voor de kanker die vandaag aan onze economie vreet.’

Waar ging de PS in de fout? Catroga: ‘In de periode 1995-2001 kende Portugal een mooie groeicyclus. De gemiddelde economische groei bedroeg zowat 4 procent. Maar de socialistische regering van António Guterres gebruikte die groeicyclus niet om broodnodige structurele hervormingen – de arbeidsmarkt, justitie – uit te voeren.’

‘Integendeel, ze liet het geld rollen. De overheidsuitgaven groeiden sneller dan de economie. De PS-regering wierf massaal ambtenaren aan. Ook in openbare werken investeerde ze fors. Tegelijk voerde Guterres de belastingdruk op bedrijven en gezinnen op. De overheidsschuld daalde wel, van 60 naar 50 procent van het bbp. Maar die daling kwam er vooral dankzij eenmalige inkomsten na de privatisering van een reeks staatsbedrijven.’

‘Guterres’ partijgenoot José Sócrates ging vanaf 2005 op hetzelfde elan voort. De overheidsuitgaven bleven stijgen, zij het in een lager tempo dan in 1995-2001. Zelfs toen in 2008 de wereldwijde financiële en economische crisis uitbrak, weigerde Sócrates het geweer van schouder te veranderen. Hij bleef ook in 2009 ambtenaren aanwerven en verlaagde zelfs het normale btw-tarief!’

De Europese Commissie gaat volgens u evenmin vrijuit. Catroga: ‘Onder druk van de Commissie werkte de regering-Sócrates in 2010 drie besparingsplannen uit. In februari dit jaar stuurde de Commissie een technische missie naar Portugal. Maar goed werk leverde die niet af. Ze sprak met niemand, maar schotelde Sócrates wel een nieuw besparingsplan voor. De socialist tekende dat zonder de president of de oppositie – die toch nodig was om het plan goedgekeurd te krijgen – te informeren. Echt deugen deed het Europese due diligence-onderzoek niet.’

De Portugese kiezer presenteerde de PS de rekening. De PSD en de CDS-PP stapten samen in een centrumrechtse coalitie. Wat denkt u van de nieuwe regering? Is ze niet te jong en te onervaren? Catroga: ‘Met een gemiddelde leeftijd van 47 jaar is deze regering de jongste ooit. De premier is 46 jaar, zijn minister van Economische Zaken is 39 en zijn minister van Financiën is 50. Ik ken hen erg goed. Sommigen vroeg ik zelfs geregeld om feedback toen ik het verkiezingsprogramma van de PSD samenstelde. Het zijn allemaal zeer competente mensen. Op het hoogste politieke niveau hebben ze misschien geen ervaring. Maar die had ik ook niet toen ik in 1993 minister van Financiën werd. Die politieke ervaring doe je snel genoeg op. De regeringsleden hebben bovendien een pak ervaring in andere domeinen.’

Heel wat kranten schoven u ruim een week geleden naar voren als de favoriet voor de post Financiën. Catroga: ‘Ik heb nooit een post in deze regering geambieerd. Ik heb meteen tegen Passos Coelho gezegd dat de tijd rijp was voor een vernieuwing van de politieke klasse. Dat betekent niet dat ik niet beschikbaar blijf voor de nieuwe generatie politici. Als zij hulp vraagt, zal ik haar bijstaan. Dat ben ik haar verplicht.’

Kan Portugal Griekse toestanden vermijden? Catroga: ‘Ik denk niet dat wij een tweede Griekenland worden. Europa en het IMF gaan er alles aan doen om dat te vermijden. Ze kunnen wel een succesverhaal gebruiken na het Griekse fiasco.’

 ‘Dat de Griekse redding geen succes was, is deels de schuld van de Grieken zelf. Maar ook het gevolg van fouten op Europees niveau. Europa reageerde te zwak en te laat in het geval van Griekenland. De creatie van het Europese stabilisatiefonds had te veel voeten in de aarde en het voortdurende getreuzel van de Duitsers en de Fransen leidde tot zenuwachtigheid op de financiële markten.’

 ‘Eigenlijk zitten de wortels van de crisis zelfs nog dieper: bij de oprichting van de eurozone en de invoering van de eenheidsmunt. De eurozone is een onvolmaakt project. Het ontbreekt haar aan een bepaalde graad van begrotingsfederalisme. Europa is altijd gebouwd in functie van crisissen. Pas als een crisis opduikt, volgen maatregelen om de constructiefouten weg te werken.’

 Waarom staan de Portugezen er beter voor dan de Grieken? Catroga: ‘In de eerste plaats ligt de Griekse overheidsschuld een pak hoger dan de onze. Maar de politieke klasse in mijn land gaat ook anders om met de situatie dan de Griekse politici. In Portugal hebben de belangrijkste drie partijen het akkoord met de troika ondertekend omdat ze beseffen dat structurele hervormingen onontbeerlijk zijn. In Griekenland tekende alleen de regeringspartij.’

‘Ook de bevolking neemt een andere houding aan. De Grieken blijven zich mordicus verzetten tegen hervormingen en staken en betogen. Diezelfde sociale onrust zie ik in Portugal niet opduiken. De Portugezen zijn van nature al pacifistischer dan de Grieken. De voorbije weken is ook een mentaliteitswijziging tot stand gekomen. Wij beseffen dat opofferingen nodig zijn.’

Hoeveel tijd heeft Portugal nodig om uit het moeras te geraken? Catroga: ‘We staan sowieso voor twee erg moeilijke jaren. Dit en volgend jaar krimpt de economie zeker en vast. Vanaf 2013 zien we misschien licht aan het einde van de tunnel. Als we onze plicht doen en de financiële markten binnen een jaar een positieve evolutie vaststellen in Portugal, kan het vertrouwen in ons land weer groeien.’

Het is niet de eerste keer dat een Portugese regering grote veranderingen belooft. Maar in het verleden bleef het altijd bij woorden. Mogen we nu daden verwachten? Catroga: ‘Portugal is de voorbije tien jaar geen voorbeeldige leerling geweest. Maar dat kwam omdat de EU niet genoeg druk uitoefende op de regering om haar aan te sporen het juiste beleid te voeren. Als die druk van buitenaf er wel is, kan Portugal best een goede leerling zijn. Omdat Europa en het IMF zullen toezien op de uitvoering van het reddingsplan, zal die druk er zijn.’

Ontwaken de Portugezen in een nieuw land als het akkoord met de troika is uitgevoerd? Catroga: ‘Als alle maatregelen uit het akkoord met de troika en uit het regeerprogramma van de PSD zijn uitgevoerd, worden we binnen vier jaar wakker in een nieuw land. Niet alleen zal de productiviteit een pak hoger liggen dan vandaag, we zullen ook een stuk concurrentiëler zijn. Maar dan moet de troika de volgende jaren strikt toezien op de uitvoering van alle maatregelen en moet ze mee omstandigheden creëren waarin productieve, exportgerichte privébedrijven toegang hebben tot krediet.

interview lieve dierckx – De Tijd 25/06/2011

Laat je vervoeren… tijdens “De smaak van het Kasteel”

Programma zaterdag 04/juni

• 18u begin beurs
• 20u voorprogramma met Lieve Thijs (pop)
• 21u optreden Rhonny Mosuse
• 22u tot … optreden Apple Juice (plaatselijk band)

Programma zondag 05/juni

• 10u begin beurs
• 12u aperitiefconcert
• namiddag optreden Mose & Yard band

The collapse of Lehman Brothers sent shockwaves through the global financial system—in part because it revealed that the United States government was willing to let a large, interconnected, complex financial company go bankrupt. Panic erupted, threatening the financial stability of other companies.

But the actual direct effects were few. Lehman had some 600,000 derivatives contracts and hundreds of billions in outstanding bonds, but Lehman’s institutional creditors were generally required to reserve some capital against Lehman’s collapse. This greatly diminished the direct knock-on effects of Lehman’s bankruptcy. Capital cushions actually cushioned.

There is roughly 270 billion Euros in outstanding Greek sovereign debt. Banks—mostly European banks—hold around 100 billion Euros of Greek bonds. Insurance companies, pensions funds and central banks hold most of the other 170 billion. For the most part, these holders of Greek debt have not had to reserve any capital against losses. This means that most of the holders of Greek debt will feel the full brunt of the losses, which raises the question of whether they are adequately capitalized to take the loss.

European bank capital regulations treat Eurozone sovereign debt as riskless. This was, in effect, a subsidy to the riskier Eurozone governments—allowing them to borrow at far lower costs than they other would have faced. The spread between German and Greek debt fell to 20 basis points in 2004, thanks largely to this subsidy.

Banks, of course, loaded up on the riskier debt because it had slightly higher yields. They, in effect, adopted the view of regulators that the debt was risk free. It allowed them to earn higher yields without setting aside additional capital by lending money to borrowers whom the regulations disfavored.

This subsidy was extremely important to European governments. In the US, only 3 percent of government debt is held by banks. In Europe, 30 percent of government debt is held by banks. Without the subsidy, many Eurozone government would have had a much harder time selling their bonds.

(Incidentally, a similar regulatory delusion about risk applied to mortgages. Banks that held highly rated mortgage-backed securities had to set aside just half the capital they did for most other highly rated loans. So, of course, bank balance sheets were far overexposed to mortgages).

This high concentration of sovereign debt in European banks raises the possibility that the banks may be severely undercapitalized—and may require a government recapitalization or face failure themselves. Even the European Central Bank, which now holds a huge amount of Greek debt, may need to be recapitalized.

It is difficult to tell which European banks have the most exposure to a possible Greek default. And this could be a recipe for panic if a default occurs. Banks will know their own exposures but not the exposures of their counterparties. Fearing the worst, many may simply refuse to extend credit to potentially insolvent institutions. A great credit crunch could further imperil Europe’s financial institutions and economies.

But make no mistake. This is not a crisis caused by speculators or greed or capitalism. It is a crisis of governments and regulations, i.e. governments that borrowed too much and regulators that encouraged banks to lend those governments too much.

(bron: www.cnbc.com – 25/05/2011 – John Carney)

IMF: België moet volgend jaar 110 miljard dollar vinden

De regeringen van vijftien westerse landen, waaronder Japan, de Verenigde Staten en ook België, zullen in 2011 samen 10,2 biljoen dollar (7,3 biljoen euro) moeten lenen om aan hun financiële verplichtingen te kunnen voldoen.
Dat blijkt uit schattingen van het Internationaal Muntfonds, meldt de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal (WSJ).

Het op te halen bedrag stijgt met 7 procent in vergelijking met dit jaar, en staat gelijk aan 27 procent van het gecombineerde bruto binnenlands product (bbp) van de vijftien landen.

De schulden van deze landen zijn volgens de WSJ gestegen tot het hoogste niveau sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Naast Japan, dat al decennia met een enorme schuldenlast kampt, zitten de Verenigde Staten in de slechtste papieren. Washington moet 4,2 biljoen dollar ophalen, of 27,9 procent van zijn bbp. België heeft 110 miljard dollar (79 miljard euro) nodig, of bijna een kwart van het bbp. (zie grafiek rechts).
 

Rente
Met uitzondering van Griekenland hebben de meeste van deze landen tot dusver relatief gemakkelijk geld kunnen ophalen. Maar volgens de WSJ bestaat het risico dat de groeiende honger van deze regeringen naar geld uiteindelijk de rente de hoogte in zal jagen.

Het IMF waarschuwt ook dat de kans groot is dat investeerders zich van staatsobligaties zullen afkeren. 

There’s no shortage of people who say they know how to predict whether the stock market will go up or down on a particular day. But there are few, if any, who can do it consistently better than tossing a coin.

For many economists that’s easy to explain. Conventional economic theory holds that the movement of prices in a perfect market should follow a random walk and should be impossible to predict with an accuracy greater than 50 per cent.

There’s a fly in this economic ointment, however. Numerous studies show that stock market prices are not random and this implies that they ought to be predictable. The question is how to do it consistently.

Today, Johan Bollen at Indiana University and a couple of pals say they’ve found just such a predictor buried in the seemingly mindless stream of words that emanates from the Twitterverse.

For some time now, researchers have attempted to extract useful information from this firehose. One idea is that the stream of thought is representative of the mental state of humankind at any instant. Various groups have devised algorithms to analyse this datastream hoping to use it to take the temperature of various human states.

One algorithm, called the Google-Profile of Mood States (GPOMS), records the level of six states: happiness, kindness, alertness, sureness, vitality and calmness.

The question that Bollen and co ask is whether any of these states correlates with stock market prices. After all, they say, it is not entirely beyond credence that the rise and fall of stock market prices is influenced by the public mood.

So these guys took 9.7 million tweets posted by 2.7 million tweeters between March and December 2008 and looked for correlations between the GPOMS indices and whether Dow Jones Industrial Average rose of fell each day.

Their extraordinary conclusion is that there really is a correlation between the Dow Jones Industrial Average and one of the GPOMS indices–calmness.

In fact, the calmness index appears to be a good predictor of whether the Dow Jones Industrial Average goes up or down between 2 and 6 days later. “We find an accuracy of 87.6% in predicting the daily up and down changes in the closing values of the Dow Jones Industrial Average,” say Bollen and co

That’s an incredible result–that a Twitter mood can predict the stock market–but the figures appear to point that way.

Is it really possible that the calmness index is correlated with the stock market? Maybe. Back in April we looked at some work showing how tweets about films can be used to predict box office takings.

But there are at least two good reasons to suspect that this result may not be all it seems. The first is the lack of plausible mechanism: how could the Twitter mood measured by the calmness index actually affect the Dow Jones Industrial Average up to six days later? Nobody knows.

The second is that the Twitter feeds Bollen and co used were not just from the US but from around the globe. Although it’s probably a fair assumption that a good proportion of these tweeters were based in the US in 2008, there’s no way of knowing what proportion. By this reckoning, tweeters in Timbuktu somehow help predict the Dow Jones Industrial Average.

Either way, this work is bound to attract interest. And taken at face value, it could be hugely influential. If calmness does have real predictive value of the stock market, we’ll see an explosion of interest in financial Twitter analytics. And Bollen and co should soon become extremely wealthy individuals.

artikel van www.technologyreview.com

Vrijdag 24 september organiseerde Open VLD Sint-Truiden een “Business beleving-day”. Alexander De Croo, een bijna even groot spreker als zijn vader, gaf ‘s morgens een voordracht in de BMW garage Beelen. Vervolgens verplaatste het gezelschap zich naar Eco-Beton, een bedrijf gespecialiseerd in waterbehandeling, waar wij een interessante rondleiding kregen.

In de namiddag pikten we een expositie van Bram Bogart mee. Om nadien af te sluiten met een wijndegustatie van Wijnhuis Christiaens.

Ik heb weer heel wat nieuwe mensen leren kennen en interessante gesprekken gehad. Een geslaagde dag dus !